است به جاى آرى ( 1 ) . و الحذر و الحذر لغتان بمعنى ككبد و كبد ، و كرش و كرش و فخذ و فخذ ، و گفتند : آيت براى آن آمد كه بعضى صحابه رنجور و بيمار بودند و سلاح برايشان گردان بود . گفتند : روا باشد اگر ما سلاح بنهيم ؟ خداى تعالى رخصت داد . * ( إِنَّ اللَّه أَعَدَّ لِلْكافِرِينَ عَذاباً مُهِيناً ) * ، كه خداى تعالى براى كافران عذابى بجارده ( 2 ) است ذليل و مهين كننده و مخلَّد مؤبّد ، و اين « لام » ها كه در آيت است ، « لام » امر است و عمل او جزم باشد ، و اصل او كسر است چون ابتدا كنند به او ، چنان كه گويى : ليقم ( 3 ) زيد ، چون حرفى به او پيوندد از « واو » يا « فا » ساكن كنند ، چنان كه : فلتقم ، و ليأخذوا ( 4 ) ، اگر « ثمّ » باشد ، هر دو روا باشد ، هم حركت « لام » و هم سكون في قوله : ثُمَّ لْيَقْضُوا تَفَثَهُمْ ( 5 ) ، و حق تعالى در اين خبر از طايفه‌اى كه داد يك بار بر لفظ آرند ( 6 ) و يك بار بر معنى ، بر لفظ گفت : « فلتقم » ، و « و لتأت طائفة » ، و باقى به لفظ جمع فرمود من قوله : * ( وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ) * ، و قوله : * ( لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا ) * ، و نگفت : و لتأخذ حذرها و أسلحتها ، و كذا الباقى ، و مثله قوله : وَإِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّه ( 7 ) فَإِنْ فاءَتْ ( 8 ) . . . ، در اين آيت بيشتر با لفظ داد ، و در آيت ما بيشتر با معنى ، و مثله : فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ ( 9 ) ، و مثله : نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ ( 10 ) ، على اللَّفظ [ 338 - پ ] دون المعنى . و در قرآن از اين بسيار است ، و در آيت دليل است بر نبوّت رسول - صلى اللَّه عليه و آله - براى آن كه اين آيت فر وقعتى ( 11 ) آمد كه رسول - عليه السلام - به عسفان بود و مشركان به ضجنان . رسول - عليه السلام - نماز پيشين بكرد ، و از ميان مسلمانان و كافران مسافتى بود ، ايشان سگالش آن كردند كه به سر مسلمانان فرود آيند ، خداى تعالى از كيدشان ( 12 ) رسول را

--> ( 7 - 1 ) . تب ، مر : آريد . ( 2 ) . لب ، لت : بچارده . ( 3 ) . اساس ، وز ، مت : يقم ، با توجه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . آج ، لب و . ( 5 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 29 . ( 6 ) . مر ، لت : راند . ( 8 ) . سورهء حجرات ( 49 ) آيهء 9 . ( 9 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 30 . ( 10 ) . سورهء قمر ( 54 ) آيهء 44 . ( 11 ) . وز ، مر : وقتى . ( 12 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت : ايشان .